Collegereeks | Europese Unie

  • 07 november 2019
Botniatins
Breedeplaats 1
8801 LZ Franeker

Inspireer een ander!

Collegereeks Europese Unie

Najaar-winter 2019-2020
Dr Harry Daemen en dr Ulke Veersma

Harry Daemen en Ulke Veersma organiseren komende winter een zesdelige collegereeks over de Europese Unie – een ingewikkelde en fascinerende politieke arena – en de actuele thema’s die voor alle EU burgers van belang zijn

Waarom hebben we de EU? Hoe werkt de EU? En hoe ziet de toekomst eruit?

De eerste twee colleges gaan over de geschiedenis en het functioneren van de EU. Vervolgens wordt ingegaan op de actualiteit. Aan de orde komen de Europese beleidsvorming, Brexit, democratie, sociaal beleid en migratie. Het zesde, afsluitende college zal gaan over de toekomst van de EU: de mogelijkheden en uitdagingen.

In al deze colleges krijgen de deelnemers volop ruimte om vragen te stellen en in discussie te gaan over deze zeer actuele problematiek.

Mogelijk wordt aan deze cursus ook een tweedaagse excursie naar Brussel verbonden. Dit is afhankelijk van de animo onder de deelnemers en de praktische mogelijkheden.

Colleges:

7-11-2019
1/ De geschiedenis van de naoorlogse Europese Integratie

– Harry Daemen

In dit college zal het ontstaan van de Europese Unie en haar voorlopers sinds de Tweede Wereldoorlog worden besproken. De eerste samenwerkingsvormen in Europa waren een reactie op de verschrikkingen van deze oorlog. Later kreeg de Europese integratie bredere doelstellingen.
We zullen zien hoe periodes van groei en bloei afgewisseld zijn met periodes van stagnatie en twijfel. Ook de groei van de Europese Unie komt aan de orde (van 6 naar 28 leden en nu terug naar 27?).
Ook kijken we naar enkele verschillende theorieën over integratie. Wat leren zij ons?

14-11-2019
2/ De instituties en het beleid van de Europese Unie

– Harry Daemen

Het bouwwerk van Europese Instituties is voor velen een raadsel. Wat is nu precies de taak van al die instituties; hoe verhouden zij zich tot elkaar en waarom is het zo ingewikkeld? Soms lijkt er sprake van een federale structuur (sommigen spreken zelfs van een superstaat!). Maar op andere momenten lijkt de EU juist een zwak samenwerkend verband van losse staten.
Het is niet vreemd dat het beleidsproces in een dergelijk netwerk van instituties ingewikkeld is. Daarom zullen we ook aandacht geven aan de manier waarop beleid wordt gevormd en wie daarop invloed uitoefenen. Natuurlijk zullen we het ook over het  democratisch gehalte van de EU hebben. Is er sprake van een democratisch deficit en wat is daaraan te doen?

21-11-2019
3/ De Brexit en de opkomst van Europese nationalistische bewegingen

– Ulke Veersma met inbreng van Harry Daemen

Brexit komt voort uit het Britse (of beter: Engelse) streven naar onafhankelijkheid van de EU. Maar tot nu toe is het nog volstrekt onduidelijk hoe die onafhankelijkheid eruit moet zien. Los van de Europese markt of niet? Brexit is vooral gevoed vanuit een streven naar nationalisme, waarbij populistische motieven een belangrijke rol spelen. In dit college kijken we naar de achterliggende drijfveren en de maatschappelijke en politieke uitkomsten van dit proces.
Ook kijken we naar andere Europese landen waar bewegingen zijn ontstaan die in meer of mindere mate onafhankelijkheid van de EU nastreven. Wat is de achterliggende oorzaak en motivatie en in hoeverre ondermijnen deze bewegingen de EU? Bovendien: Wat zegt dit over de noodzaak van verdere democratisering van beleidsprocessen binnen de EU en het transparant maken daarvan?

28-11-2019
4/ Een sociaal Europa: sociaal beleid en een sociale dialoog

– Ulke Veersma

Het sociaal beleid van de EU is altijd zeer onderontwikkeld gebleven. Op economisch gebied is de EU bijvoorbeeld veel sterker ontwikkeld. Sommigen zien het sociaal beleid als slechts een ‘spill over’ van eenwording op economisch terrein. Anderen menen juist dat een sociaal beleid voorwaarde is voor economische welvaart.
Tot nu toe heeft het sociaal beleid van de EU geen prioriteit gekregen. Maar het is er wel degelijk. Wat zijn de belangrijkste elementen van dit sociaal beleid en hoe verhoudt dit zich tot het beleid van de verschillende lidstaten? Ondersteunen EU-beleid en nationaal beleid elkaar of staan ze juist op gespannen voet?

12-12-2019
5/ (Arbeids-)migratie en het vluchtelingen- en asielbeleid

– Ulke Veersma

De Europese markt is gebaseerd op het vrije verkeer van goederen, diensten, kapitaal en arbeid. In het begin was er vooral vrijheid van kapitaal. Maar onder invloed van steeds verdergaande globalisering en Europese integratie is arbeidsmigratie de afgelopen decennia binnen de EU een niet meer weg te denken begrip geworden. Wat betekent dit voor onze arbeidsmarkten, de verschillende beroepsgroepen en economische sectoren
Daarnaast heeft de EU de laatste jaren te maken met een grote toestroom van vluchtelingen uit het Midden-Oosten en Afrika. Met name populistische politici zetten zich hier sterk tegen af en geven de EU de schuld van de problematiek. In hoeverre vormen dergelijke ontwikkelingen een bedreiging voor sociale cohesie? En wat zijn de beleidsopties, gezien vanuit het mensenrechtenbeleid en het Europese integratie en arbeidsmarktbeleid?

19-12-2019
6/ Naar een modernisering van de Europese Unie

– Harry Daemen met inbreng van Ulke Veersma

In dit college kijken we terug en vooruit. Welke ontwikkelingen zijn te verwachten op grond van de ontwikkeling die de Unie tot dusver heeft doorgemaakt. We kijken deels terug op de eerdere colleges. Maar we kijken ook vooruit: Welke problemen draagt de Unie met zich mee en welke uitdagingen staan haar te wachten?
Bij de Europese verkiezingen van dit jaar profileerden belangrijke spelers zich met hervormingsvoorstellen. Men wil een andere, betere Unie. Maar hoe anders zal/kan deze unie zijn?

Excursie:
Facultatief

Deze staat als een optie op het programma, met bijvoorbeeld een bezoek aan het Europees Parlement en aan een organisatie op het gebied van arbeid en sociaal beleid, zoals het ETUI (European Trade Union Institute). Deze excursie is geen verplicht onderdeel van de cursus.
Geschatte kosten van de excursie: ca. 200 euro.

Aanbevolen literatuur:

  • Anna van Vleuten (red.), De bestuurlijke kaart van de Europese Unie,Coutinho, 2018. Vijfde, herziene, druk.
  • Andere artikelen worden opgenomen in een beknopte reader.

Inschrijving:

Aangezien het ene college voortbouwt op het andere kan niet voor afzonderlijke colleges worden ingeschreven, maar alleen voor de collegereeks in zijn geheel. Opgave kan via info@academiefraneker.nl
De kosten zijn 150 euro voor de gehele cursus inclusief reader.